Cumartesi, 20 Eyl 2014
You are here: Anasayfa Mali Danışmanlık Maliyet Muhasebesi Maliyet Muhasebesi Tanımı
Kaynak Planlamasındaki En önemli Adım Nedir?
 
Maliyet Muhasebesi Tanımı
Kullanıcı Değerlendirmesi: / 5
ZayıfEn iyi 
Kenan Berkdemir tarafından yazıldı.   
MALİYET MUHASEBESİNİN TANIMI

Maliyet, her işletmenin kendi faaliyet konusunu oluşturan mamul veya hizmetleri elde edebilmek için harcadığı çeşitli üretim faktörlerinin para ile ölçülen değeridir. Maliyet muhasebesi, üretilen mamul ya da hizmetlerin maliyetini oluşturan maliyet türlerinin, oluş yerleri ve ilgili oldukları mamul ya da hizmet cinsleri bakımından belirlenmesi ve izlenmesine olanak sağlayan hesap ve kayıt sistemidir.

Maliyet muhasebesinin gelişimi esas olarak 1980’li yıllara dayanmaktadır. Bir disiplin olarak uygulanan bu yöntemdeki değişimler tüm dünyada bilgisayar sistemlerinin gelişimi ile birlikte olmuştur. Ülkemizde yıllardır uygulanan yüksek enflasyon uygulaması nedeniyle daha önceden hesaplanan maliyet sistemleri ve finansman politikaları, özetle paradan para kazanma artık yerini gerçek üretim karına dönüştürmek zorundadır. İletişim ile birlikte dünyanın küçülmesi, aşırı rekabet, Türkiye’de maliyetleri ve maliyet sistemlerini ön plana çıkaracaktır.

Bunun yanında işletmedeki düşünce farklılıkları da oldukça büyük önem taşımaktadır. Maliyet muhasebesi ile ilgili olarak iki farklı yaklaşımı irdelemekte büyük yarar vardır.

TANIM FARKININ UYGULAMADAKİ İZDÜŞÜMÜ

Dar Kapsamlı Maliyet (Alman Yaklaşımı); Üretim aşamasında tüketilen girdilerin değeridir ve muhasebe sistemine ve tekdüzen hesap planına uygun olan dar kapsamlı yaklaşımdır. Muhasebeci ve mali insanların görüşleri buna paraleldir.

Geniş Kapsamlı Maliyet (Anglosakson Yaklaşımı); Elde edilen veya edilecek olan bir mal veya hizmet karşılığında yapılan harcamaların toplamıdır. Geniş kapsamlı yaklaşım genellikle işletmedeki mühendis kökenli kişilerin yaptıkları maliyet hesaplama şeklidir

Her iki yaklaşımın da eksik yönleri vardır. Dar kapsamlı maliyet sadece üretim maliyetini verir ve genel yönetim, pazarlama, finansman giderleri ve araştırma-geliştirme faaliyetlerini toplu olarak inceler, birim yönetim maliyetleri için ayrı bir raporlama çalışması gerekir. Öte yandan geniş kapsamlı maliyet çalışması ise kontrolden uzak, genellikle satış fiyatı için yapılan veya yaptırılan çalışmalardır.

Bu nedenle her iki yaklaşımın birlikte değerlendirilerek yeni bilgisayar programları ile desteklenmesi gerekir.

Yeni maliyet muhasebesi programları entegre halinde sistemi kontrol ederek çalışmaktadır. Maliyet muhasebesinin temel fonksiyonu olan kontrol, yeni paket programlar sayesinde adı kontrol muhasebesi olarak değişecektir.

Maliyet muhasebesi, işletmenin iç faaliyetleriyle ve üretimle ilgili olduğundan Analitik Muhasebe, İşletme Muhasebesi, Endüstri Muhasebesi, İmalat Muhasebesi ya da Sınai Muhasebe olarak da adlandırılabilir.

Maliyet Muhasebesi, üretilen mal ve/veya hizmetin mal oluş bedellerinin hesaplanması aracılığıyla daha doğru bilgiler elde ederek şirketin vergilerinin doğru hesaplanmasına ve özellikle maliyetlerin bilinerek piyasada rekabet edebilecek fiyatların oluşumuna yardımcı olan özel bir muhasebe sistemidir.

Maliyetlerin hesaplanması, tüm ticari ve sınai şirketler için gerekli olmakla birlikte, sektörün ve şirketin yapısıyla, özellikle de yönetimin maliyetleri ne şekilde görmek istediğiyle doğru orantılı olarak yapılandırılması gerekir. Maliyet Muhasebesi temel olarak bir “veri üretim” değil, “veri işleme” sistemidir. Bu nedenle şirketteki bilgi tabanıyla direkt olarak ilişkilidir ve bilgi yapısının çatısını oluşturmak da maliyet muhasebesi sorumlularıyla birlikte yönetimin görevidir.

MALİYET MUHASEBESİNİN ALTYAPISI

Sağlıklı bir maliyet muhasebesinin yapılabilmesi için şirketin bilgi yapısının sağlam olması ve bazı temel verileri içermesi gerekir. Bu nedenle bir şirket yapısı için gerekli olan bazı temel bilgilerin listesi aşağıda sıralanmıştır.

  • Şirket Hesap Planı; Son dört ayın bilgileriyle birlikte mizan olması daha uygun olacaktır. Buradaki amaç, dört aylık toplam maliyetleri ve hesapları genel olarak görmek ve tek bir aya ait bilgilerden ziyade birkaç aylık verilerle muhasebe bilgilerini kontrol etmektir.
  • Stok Bilgileri ; Mevcut bilgi yapısındaki raporlar ile varsa bunlara paralel üretilen hammadde, yardımcı madde, ambalaj malzemesi, yedek parça, işletme malzemesi ve muhtelif malzeme stoklarının tutarsal ve/veya miktarsal bilgileri. (150 Hesaplar)
  • Üretim Bilgileri ; Üretim bölümünün hazırladığı aylık üretim miktarlarını ve işçilik, ustalık ve yönetim dağılımlarını da içeren rapordur
  • Mamul Bilgileri ; Mevcut bilgi yapısındaki yarı mamul, ara mamul ve mamul ile varsa yan ürün, telef, hurda stoklarının tutarsal ve/veya miktarsal bilgileri (151, 152, 157 Hesaplar).
  • Satış Bilgileri ; Mevcut bilgi yapısındaki satış raporlarındaki tutarsal ve miktarsal bilgiler.
  • Ürün Yelpazesi ; Şirketin ürettiği mamullerin listesi ve satış fiyat listesi
  • Organizasyon Yapısı; Şirketin organizasyon yapısı, ve varsa departmanlara bağlı kişilerin genel listesi ile departman kodları
  • Genel olarak yukarıdaki bilgiler inceledikten sonra yönetimin istediği maliyet yapısı çerçevesinde, ortaya çıkacak ihtiyaçların belirlenmesi ve buna uygun bir çalışma planı hazırlanması uygun olacaktır

    Böyle veri bilgileri varsa birim maliyetlerin hesaplanabilmesi için en az birkaç aylık bir çalışma gerekecektir. Sistem oluşturulduktan sonra çıkacak olan verilerek birkaç ay boyunca şüpheyle yaklaşmak gerekir. Gerçek birim maliyetler, mevcut stoklar en az iki kez devir olduktan sonra istenilen güven düzeyine ulaşacaktır. Bundan önceki çalışmalar belli bir fikir verse bile tam olarak birim maliyetleri yansıtmayacaktır.

    MALİYETİN MALİYETİ

    Maliyetleri hesaplarken dikkat edilmesi gereken bir önemli nokta da “mükemmel birim maliyet” için uğraşılmaması, detaylara ancak gerektiği kadar inilmesidir. Bazı durumlarda detaylı maliyetleri bulmak için harcanan bilişim altyapısı ve verilen emek çoğu zaman doğru kullanılmamaktadır. Denetim amacıyla gerekli olamayan maliyetleri ince bir detayla bulmaya çalışmak bütünü kaçırmak anlamına gelmektedir.

    Maliyetler sadece kar/zararı çıkarmak için hesaplanacaksa büyük yatırımlar yapmaya gerek yoktur. Maliyet muhasebesinin temel amacı işletmedeki yapıyı kontrol etmek veya kontrol altına almaktır. Yönetim maliyet muhasebesi verilerini kullanmalı, kullanmayacaksa “maliyetlerin maliyetine” girmemelidir.

    Özet olarak, maliyetler tüm dünyayla rekabetin ön plana çıktığı ve enflasyonun da tek hanelere indiği günümüzde, işletmenin varolmak ve karını ençoklara çıkarmak için olmazsa olmazlar arasındaki yerini almak zorundadır. Maliyet muhasebesi için gerekli bilgi altyapısı hazırlanırken yeterli düzeyde detaya inilmeli, “her şeyi bilmek” için aşırı detaylardan kaçınılmalıdır. Maliyet muhasebesi uzun soluklu bir iştir. Projeye başlamadan önce detaylar doğru belirlenmeli, yapılan çalışmalara sabırla devam edilmelidir.

    Sinan BERKDEMİR
    Eğitmen - Mali Danışman
    Bu e-Posta adresi istek dışı postalardan korunmaktadır, görüntülüyebilmek için JavaScript etkinleştirilmelidir